Sandığımız iştirakçileri borçlanma kapsamında olan hizmetlerin en fazla 15 yılını borçlanabilirler. Yurtdışında geçen hizmet süresi bu kısıtlamaya tabi olmayıp, hizmetlerin tamamının borçlanabilmesi mümkündür.

5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu ile belirlenen emeklilik halleri 4 ana grupta toplanmaktadır.
a) İstekle emeklilik,
b) Re'sen emeklilik,
c) Yaş haddinden emeklilik,
d) Malülen emeklilik
 

 
   Genel olarak 08.09.1999 tarihine kadar Sandığımız iştirakçilerinden kadın ise 20, erkek ise 25 fiili hizmet yılını dolduranlar istedikleri tarihte yaş kaydı aranmaksızın emekliliğe hak kazanabilmekte iken “Sosyal Güvenlik Reformu” olarak bilinen ve 5434 sayılı Kanunda bir kısım değişiklikler öngören 4447 sayılı Kanunla; Kanunun yürürlüğe girdiği 08.09.1999 tarihinden sonra memuriyete başlayan kadınların 58, erkeklerin 60 yaşını ve Kadın-Erkek 25 fiili hizmet sürelerini doldurdukları takdirde bu haktan yararlanabilecekleri, anılan tarihte 20 hizmet yılını doldurmuş kadın iştirakçiler ile 25 hizmet yılını doldurmuş erkek iştirakçilerin yaş kaydı aranmaksızın istedikleri tarihte, henüz hizmet süresini (20 veya 25 hizmet süresini) tamamlamamış olanların ise hizmet sürelerine karşılık geçiş sürecinde tabi oldukları yaşlarını doldurmaları şartıyla emekliliğe hak kazanacakları hükmü getirilmiştir. 

    Ancak 4447 sayılı Kanunla 5434 sayılı Sandığımız Kanununa eklenen Geçici 205 inci maddenin bir bölümü (emekli aylığına hak kazanma koşulları için geçiş sürecine ilişkin hükümler) ile Geçici 206 ıncı maddenin Anayasa Mahkemesinin 23.11.2001 tarih ve 24592 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 23.02.2001 tarih ve E.No: 1999-42, K.No: 2001-41 sayılı kararı ile iptal edilmesi ve söz konusu mahkeme kararının 23.05.2002 tarihinde yürürlüğe girmesi nedeniyle 01.06.2002 tarih ve 24772 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan ve yayımı tarihinde yürürlüğe giren 23.05.2002 tarih ve 4759 sayılı Kanun ile 5434 sayılı Kanunun Geçici 205 inci maddesi yeniden düzenlenmiş ve bu düzenleme sonucunda emeklilikte kademeli geçiş süreci aşağıya alındığı şekilde yeniden düzenlenmiştir.

    Buna göre 5434 sayılı Kanunun Geçici 205 inci maddesi;
    Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte ; (4447 sayılı Kanunun yürürlük tarihi olan 08.09.1999 tarihinde)
    Kadın iştirakçilerden 20, erkek iştirakçilerden 25 fiili hizmet yılını dolduranların istekleri üzerine emekli aylığı bağlanır.
        a ) Emeklilik hizmet sürelerini doldurmaya, 2 yıldan az kalan iştirakçilerden kadın ise 38, erkek ise 43 yaşını,
23.05.2002 tarihinde;
        b ) Emeklilik hizmet sürelerini dolduranlar ile doldurmaya 2 tam yıl veya daha az kalan iştirakçilerden kadın ise 40, erkek ise 44 yaşını,
        c ) Emeklilik hizmet sürelerini doldurmaya, 2 tam yıldan fazla, 3 tam yıl veya daha az kalan kadın iştirakçiler 41, 2 tam yıldan fazla, 3 yıl 6 ay veya daha az kalan erkek iştirakçiler 45 yaşını,
        d ) Emeklilik hizmet sürelerini doldurmaya, 3 tam yıldan fazla, 4 tam yıl veya daha az kalan kadın iştirakçiler 42, 3 yıl 6 aydan fazla, 5 tam yıl veya daha az kalan erkek iştirakçiler 46 yaşını,
        e ) Emeklilik hizmet sürelerini doldurmaya, 4 tam yıldan fazla, 5 tam yıl veya daha az kalan kadın iştirakçiler 43, 5 yıldan fazla, 6 yıl 6 ay veya daha az kalan erkek iştirakçiler 47 yaşını,
        f ) Emeklilik hizmet sürelerini doldurmaya, 5 tam yıldan fazla, 6 tam yıl veya daha az kalan kadın iştirakçiler 44, 6 yıl 6 aydan fazla, 8 tam yıl veya daha az kalan erkek iştirakçiler 48 yaşını,
        g ) Emeklilik hizmet sürelerini doldurmaya, 6 tam yıldan fazla, 7 tam yıl veya daha az kalan kadın iştirakçiler 45, 8 yıldan fazla, 9 yıl 6 ay veya daha az kalan erkek iştirakçiler 49 yaşını,
        h ) Emeklilik hizmet sürelerini doldurmaya, 7 tam yıldan fazla, 8 tam yıl veya daha az kalan kadın iştirakçiler 46, 9 yıl 6 aydan fazla , 11 tam yıl veya daha az kalan erkek iştirakçiler 50 yaşını,
        i ) Emeklilik hizmet sürelerini doldurmaya, 8 tam yıldan fazla, 9 tam yıl veya daha az kalan kadın iştirakçiler 47, 11 yıldan fazla, 12 yıl 6 ay veya daha az kalan erkek iştirakçiler 51 yaşını,
        j ) Emeklilik hizmet sürelerini doldurmaya, 9 tam yıldan fazla, 10 tam yıl veya daha az kalan kadın iştirakçiler 48, 12 yıl 6 aydan fazla, 14 tam yıl ve daha az kalan erkek iştirakçiler 52 yaşını,
        k ) Emeklilik hizmet sürelerini doldurmaya, 10 tam yıldan fazla, 11 tam yıl veya daha az kalan kadın iştirakçiler 49, 14 yıldan fazla, 15 yıl 6 ay ve daha az kalan erkek iştirakçiler 53 yaşını,
        l ) Emeklilik hizmet sürelerini doldurmaya, 11 tam yıldan fazla, 12 tam yıl veya daha az kalan kadın iştirakçiler 50, 15 yıl 6 aydan fazla, 17 tam yıl veya daha az kalan erkek iştirakçiler 54 yaşını,
        m ) Emeklilik hizmet sürelerini doldurmaya, 12 tam yıldan fazla, 13 tam yıl veya daha az kalan kadın iştirakçiler 51, 17 yıldan fazla, 18 yıl 6 ay veya daha az kalan erkek iştirakçiler 55 yaşını,
        n ) Emeklilik hizmet sürelerini doldurmaya, 13 tam yıldan fazla, 14 tam yıl veya daha az kalan kadın iştirakçiler 52, 18 yıl 6 aydan fazla, 20 tam yıl ve daha az kalan erkek iştirakçiler 56 yaşını,
        o ) Emeklilik hizmet sürelerini doldurmaya, 14 tam yıldan fazla, 15 tam yıl veya daha az kalan kadın iştirakçiler 53, 20 yıldan fazla, 21 yıl 6 ay ve daha az kalan erkek iştirakçiler 57 yaşını,
        p ) Emeklilik hizmet sürelerini doldurmaya, 15 tam yıldan fazla, 16 tam yıl veya daha az kalan kadın iştirakçiler 54, 21 yıl 6 aydan fazla, 22 tam yıl kalan erkek iştirakçiler 58 yaşını,
        r ) Emeklilik hizmet sürelerini doldurmaya, 16 tam yıldan fazla, 17 tam yıl kadın iştirakçiler 55 yaşını,
    Doldurmaları ve kadın iştirakçinin 20, erkek iştirakçinin 25 fiili hizmet süresini tamamlamaları halinde istekleri üzerine emekli aylığı bağlanır.
    39 uncu maddenin (e) ve (f) fıkraları kapsamına girenlere 25 fiili hizmet yılını ve yukarıdaki yaşları doldurmaları halinde emekli aylığı bağlanır.
    32 inci madde gereğince fiili hizmet sürelerine zam yapılanların bu maddede belirtilen yaş hadlerinden, hizmetlerine eklenen fiili hizmet süresi zammı kadar indirim yapılır.

Şeklini almıştır.

    Bu durumda, iştirakçilerin istekleri üzerine emekliliğe sevk edilebilmeleri için kadın iştirakçilerin 20, erkek iştirakçilerin 25 fiili hizmet yılını ve 23.05.2002 tarihindeki hizmet sürelerine göre tabi oldukları yaşlarını doldurmaları halinde söz konusu olabilecektir.

    Diğer taraftan, Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra 20-25 fiili hizmet yılını tamamlayıp, geçiş sürecinde belirtilen yaşlarını doldurmadan istifa ederek görevlerinden ayrılanlar, diğer sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi çalışmamış olmak şartıyla açıkta iken emeklilik hakkını kazanabilmek için geçerli olan yaşı doldurmaları halinde emekliliklerini de isteyebilmektedirler. Ancak, hizmetini doldurduktan sonra görevlerinden ayrılıp, diğer sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi çalışanlar hakkında ise 2829 sayılı Kanuna göre işlem yapılmaktadır.

    4447 sayılı Kanun ile Sandığımız Kanununa eklenen ve 4759 sayılı Kanunla değişikliğe uğrayan Geçici 206. madde hükmü uyarınca, 8.9.1999 tarihinde Sandık iştirakçisi olanlardan 50 ve daha yukarı yaşlarda bulunanların 61 yaşını Sandık iştirakçi iken doldurmaları halinde istekleri üzerine veya kurumlarınca yaş haddinden re’sen emekliye ayrıldıklarında fiili hizmet süreleri en az 10 yılı doldurmuş olmak şartıyla emekli aylığı bağlanmaktadır.
    Göreve girişlerinde, Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmeliğe uygun olarak alınmış ve raporda sakatlık oranı en az % 40 olanlardan fiili hizmeti 15 yıl olanların yaş kaydı aranmaksızın istekle emeklilikleri mümkündür.

 
    İlgililerin isteklerine bakılmaksızın kurumlarınca yapılan zorunlu emeklilik işlemidir. 30 fiili hizmet yılını dolduran iştirakçiler kurumlarınca (tayine yetkili makam tarafından) isteklerine bakılmaksızın, görülen lüzum üzerine emekliye sevk edilebilmektedir. Hizmet süreleri ne olursa olsun 61 yaşını dolduranlar hakkında da hizmetin gereğinin ve niteliğinin zorunlu kıldığı durumlarda kurumlarınca yaş haddi uygulanabilir.

    Haklarında yaş haddi hükümleri uygulanarak kurumlarınca re’ sen veya 61 yaşını doldurmaları nedeniyle istekleri üzerine emekli edilenlerden fiili hizmet müddeti 15 yılı doldurmuş bulunanlara,    

    Ahlak, yetersizlik veya disiplin sebeplerinden dolayı sicilleri üzerine kurumlarınca re’ sen emekliye sevk edilenlere, fiili hizmet müddetlerinin 25 yıl ve yaşlarının 61 olması halinde emekli aylığı bağlanmaktadır. Aksi halde ilgililere toptan ödeme yapılmaktadır.  
 

 
    İştirakçilerin kanunla belirlenen yaş hadlerini doldurmaları halinde, kurumlarca uygulanması zorunlu, isteğe bakılmaksızın yapılan re'sen emeklilik işlemidir.      

    Yaş haddi genel olarak 65 yaşın doldurulduğu tarihtir. Bu tarihlerden sonra ilgililerin çalıştırılmaları mümkün bulunmamaktadır. Yaş haddi bir kısım personel için 65 yaşın altında tesbit edildiği gibi, 65 yaştan sonra da çalıştırılan istisnai görevler kanunlarımızda mevcuttur.

Ölüm yardımı öncelikle emeklinin sağlığında verdiği beyannamede gösterdiği kişiye ödenir. Beyanname vermemiş ise eşine, eşi bulunmuyorsa çocuklarına, çocukları da bulunmuyorsa ana ve babasına, onlar da bulunmuyorsa kardeşlerine yapılır. Ölüm yardımının yukarıda açıklandığı şekilde ödenmesi mümkün değilse, masrafları kendilerinin yaptığını belgeleyenlere, ölüm yardımı tutarını geçmemek üzere ödenir.

    01.01.2007 tarihinden itibaren ödenmekte olan ölüm yardımı tutarı 892,72-YTL.’ dir. Ancak ölenin almakta olduğu aylık miktarının (makam, temsil veya görev tazminatı tutarları hariç) söz konusu tutardan fazla olması halinde ölüm yardımı aylık miktarı üzerinden ödenir.

   Ölüm yardımı ödenebilmesi için;

5434 sayılı kanunun 82. Maddesine göre;
-15 yıldan az hizmeti olup, 65 yaşını dolduranlar ile 61 yaşını doldurup emekliliğini isteyen veya haklarında yaş haddi hükümleri uygulanarak re'sen emekliye sevk edilenlere,
-Hizmet süresi 25 yıldan az olup re'sen emekliye sevk edilenlere,
-Haklarında adi malûllük hükümleri uygulananlardan 10 yıldan az hizmeti olanlara,
-Ölen veya gaip olan iştirakçilerden hizmet süreleri 10 yıldan az olanların dul ve yetimlerine toptan ödeme yapılmaktadır.
Toptan ödenecek miktar, görevli bulunduğu sırada alınan emekliliğe esas aylığın iki katı ile hizmet süresinin çarpımı suretiyle hesaplanmaktadır.
 

Emekli Sandığına tabi kurumlarda 18 yaşın dolumundan sonra geçen, Emekli Sandığı ve Sosyal Sigortalar Kurumu kapsamında olmamaları nedeniyle emeklilik hakkı tanınmayan çalışma süreleri, ilgililerin yazılı olarak Sandığa başvurmaları ve Sandıkça bildirilen borç tutarını kabul etmeleri şartıyla borçlandırılarak emeklilik fiili hizmet sürelerine eklenmektedir.

    Borçlanma kapsamına giren hizmetlerden bazıları şunlardır;
        Muvazzaf ve ihtiyat askerlikte er olarak geçen süreler,
        Kısa dönem erlikte geçen süreler, Bedelli askerlik süreleri,
        Yedek Subay okul süreleri,
        Avukatlık staj süreleri,
        Yevmiyeli, geçici kadrolu, sözleşmeli, saat ücretli hizmetler,
        Tıpta uzmanlık süreleri, Doktora öğreniminde geçen süreler,
        Fahri imam-hatiplikte geçen süreler,
        Sağlık personelinin serbest meslekte geçen süreleri (yurtdışı ve yurtiçi hizmetler)
        Yurtdışında geçen hizmetler,
        Seçim kanunları nedeniyle istifa edenlerin açıkta geçen süreleri.

    NOT:Sandığımız iştirakçileri borçlanma kapsamında olan hizmetlerin en fazla 15 yılını borçlanabilirler.

    Yurtdışında geçen hizmet süresi bu kısıtlamaya tabi olmayıp, hizmetlerin tamamının borçlanabilmesi mümkündür.  

Sandıkça yapılacak hizmet borçlanması tahakkuklarında 5434 sayılı kanunun 03.04.2003 tarih ve 4839 sayılı Kanunun 4. maddesi ile değiştirilen ek 31. maddesi uyarınca iştirakçilerin talep dilekçelerinin Sandık kaydına geçtiği tarihteki öğrenim durumlarına göre tabi oldukları personel kanunlarında yer alan hükümlere göre belirlenen göreve giriş, derece, kademe ve ek göstergeleri ile emekli keseneğine esas aylığın hesabına ait tüm unsurların toplamının başvuru tarihinde yürülükte olan katsayı ile çarpımı sonunda bulunacak tutarlar esas alınarak yine o tarihteki kesenek ve karşılık oranlarına göre bir aylık tutar tespit edilerek tepit edilen miktarın borçlandırılacak olan ay sayısı ile çarpımı sonucunda toplam borç miktarının belirlenmesi gerekmektedir.
 

Borçlanma tahakkuk tablolarının kurumlarınca ilgililere tebliğ edildiği tarihi takip eden aybaşından itibaren ilgililerin emekli keseneğine esas aylıkları üzerinden, emekli keseneği oranında borç tahsilatına başlanır. Tahsilat Borçlanma tahakkuk tablolarında belirtilen borç miktarı bitinceye kadar devam eder.

    Tahsilatın devam ettiği sırada katsayı ve emeklilik keseneği oranlarında meydana gelecek artışlar, tahsilatta dikkate alınacaktır.

 

5434 sayılı Kanunun Ek 27 nci maddesi ile iştirakçilere bir defaya mahsus olmak üzere borçlanma isteğinden vazgeçme hakkı tanınmıştır.

    Sandığımıza borçlanma talebinde bulunan iştirakçiler, Sandığımızca kurumlara gönderilen borç fişlerinin kurumlarınca kendilerine tebliğ edildiği tarihten itibaren 30 gün içinde borçlanma talebinden vazgeçebilirler.

    Ancak, vazgeçme talebinin geçerli olabilmesi için dilekçenin 30 gün içinde Sandığımız kayıtlarına geçmesi gerekmektedir. Bu sürenin dolumundan sonra Sandığımız kayıtlarına geçen dilekçeler geçerli olmayacağından borçlanma işlemi kesinlik kazanmış olacaktır.
 

Gerek 5434 sayılı Kanunla, gerekse diğer borçlanma kanunları ile borçlanma kapsamına alınmış hizmetlerin 4759 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 23.05.2002 tarihinden önce geçmiş olması şartıyla bu sürelerin (ücretsiz izinli geçen süreler ile hizmet ihyası yapılacak süreler dahil) borçlandırılması halinde, borçlanma işleminin hangi tarihte yapıldığına bakılmaksızın bu süreler ilgililerin geçici 205. maddeye göre emekli olabilecekleri yaş hadlerinin tespitinde dikkate alınacaktır.

    ÖRNEK-1 06.07.1961 doğumlu olan ve 19.03.1981 – 19.11.1982 tarihleri arasında er olarak askerlik hizmetini yaptıktan sonra 17.06.1982 tarihinde Sandığa tabi göreve başlayan iştirakçinin Kanunun yürürlüğe girdiği 23.05.2002 tarihinde 19 yıl 11 ay 14 gün hizmeti bulunduğundan bu hizmet süresine göre emeklilik için gerekli olan 25 fiili hizmet yılını tamamlamasına “5 yıldan fazla 6 yıl 6 ay veya daha az kalanlar” grubuna girecek, buna göre emekli olabileceği tarih 47 yaşını dolduracağı 06.07.2008 tarihi olacaktır.

    Ancak, bu iştirakçimizin askerlik hizmetini borçlanması halinde, askerlik süresi 23.05.2002 tarihinden önce geçtiğinden bu tarih itibariyle toplam hizmet süresinin hesabında dikkate alınacak ve bu durumda 23.05.2002 tarihi itibariyle toplam hizmet süresi 21 yıl 7 ay 14 gün olacağından bu hizmet süresine göre 25 yılını tamamlamasına “3 yıl 6 ay veya daha az kalanlar” grubuna girecek, buna göre emekli olabileceği tarih 45 yaşını dolduracağı 06.07.2006 tarihi olacaktır.

    ÖRNEK-2 16.01.1965 doğumlu olan ve 14.03.1983 tarihinde Sandığa tabi göreve başlayan 18.06.1985 tarihinde 2 yıl süreyle ücretsiz izne ayrılan kadın iştirakçinin Kanunun yürürlüğe girdiği 23.05.2002 tarihinde 17 yıl 2 ay 14 gün hizmeti bulunduğundan bu hizmet süresine göre emeklilik için gerekli olan 20 fiili hizmet yılını tamamlamasına “ 2 tam yıldan fazla, 3 tam yıl veya daha az kalanlar” grubuna girecek, buna göre emekli olabileceği tarih 41 yaşını dolduracağı 16.01.2006 tarihi olacaktır.

    Ancak, bu iştirakçinin 18.06.1985 – 18.06.1987 tarihleri arasında ücretsiz izinde geçen 2 yıllık süresine ait emekli keseneği ve kurum karşılıklarını 5434 sayılı Kanunun ek 72. maddesine göre Sandığımıza yatırması halinde 23.05.2002 tarihi itibariyle toplam hizmet süresi 19 yıl 2 ay 14 gün olacağından 20 fiili hizmet yılını tamamlamaya “ 2 tam yıl veya daha az kalanlar” grubuna girecek, buna göre emekli olabileceği tarih 40 yaşını dolduracağı 16.01.2005 tarihi olacaktır.
 

    Halen T.C. Emekli sandığına tabi görevde olan iştirakçilerin,
    Daha önce, Sosyal Sigortalar Kurumuna, Bağ-Kur’a, 506 sayılı Sigortalar Kanununun Geçici 20 inci maddesine tabi Sandıklar ile yurtdışında sosyal güvenlik sözleşmesi yapılan ülkelerde sigorta primi ödemek suretiyle geçen sürelerin ve yurtdışında geçen 2147 ve 3201 sayılı kanunlar gereğince borçlandırılan sürelerin 5434 sayılı T.C. sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanununun ek 17 ve ek 18 nci maddeleri uyarınca emekli keseneğine esas aylıklarının tespitinin aşağıdaki açıklamalar ve örnekler’e göre yapılması gerekmektedir.
    Bilindiği üzere, 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanununun ek 18 inci maddesi;
    “Sosyal Sigortalar Kanununa tabi görevlerde bulunduktan sonra iştirakçi olanların, emeklilik keseneklerine, Personel Kanunlarına göre kazanılmış hak olarak aldıkları derece ve kademe aylıkları üzerine, sigorta primi ödemek suretiyle geçirdikleri sürelerin, her yılı bir kademe ilerlemesine ve tahsil durumlarına göre her 3 yılı bir derece yükselmesine esas olacak şekilde eklenerek bulunacak derece ve kademe aylığı esas alınır.
     Bunların, Personel Kanunlarına göre kazanılmış hak olarak aldıkları kademelerin ilerletildiği veya derecelerin yükseltildiği sürece emeklilik keseneği ve esas kademeleri ilerletilir ve dereceleri yükseltilir.
    Ancak, bunların emeklilik keseneğine esas aylık derecelerinin yükseltilebilmesi için, tahsil durumları itibariyle Personel Kanunları hükümlerine göre, en son yükselebilecekleri dereceleri geçmemeleri ve bir derecede en az geçirilmesi gereken yıl sayısı kadar kademeden emeklilik keseneği ödemiş olmaları şarttır.
    Şu kadar ki, 18’inci yaşın ikmalinden önce veya iştirakçi oldukları tarihteki tahsil derecelerinden daha aşağı tüm tahsil derecesinde sigorta primi ödemek suretiyle geçirdikleri süreler dikkate alınmaz.
    Sigorta primi ödemek suretiyle geçen sürelerin, Personel Kanunları hükümlerine göre, memuriyette geçmiş sayılmaz suretiyle kazanılmış hak derece ve kademelerinin tespitinde değerlendirilen kısımlar, bu madde uyarınca emeklilik keseneğine esas aylığının tespitinde ayrıca nazara alınmaz.”hükmünü amir bulunmaktadır.
    Bu hüküm uyarınca, 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanununun ek 17 ve ek 18 inci maddeleri uyarınca, diğer sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi görevlerde bulunduktan sonra iştirakçi olanların emekli keseneklerine, personel kanunları gereğince kazanılmış hak olarak aldıkları derece ve kademe aylıkları üzerine, 18 yaşın dolumundan sonra sigorta primi ödemek suretiyle geçirdikleri sürelerinin her yılı bir kademe ilerlemesine ve her üç yılı bir derece yükselmesine esas olacak şekilde eklenerek bulunacak derece ve kademe aylığı esas alınacaktır.
    Bulunacak derece ve kademedeki kıdemi de dikkate alınarak yapılacak ilk derece yükselmesi ve kademe ilerlemesinde, öğrenim durumuna göre yükselebileceği tavan derecesi aşılmamak şartıyla kazanılmış hak aylıklarında derece yükselmesi ve kademe ilerlemesi yapılması şartı aranmayacaktır. Bundan sonraki emeklilik keseneğine esas aylıklarında derece yükselmesi ve kademe ilerlemesi yapılması, kazanılmış hak aylığına ait derecenin yükselmesi ve kademenin ilerletilmesi ile öğrenim durumlarına göre yükselebilecekleri dereceleri geçmemiş olmaları halinde mümkün olacak, derece yükselmesine kadro bulunması şartı aranmayacaktır.
    Ayrıca, sigortalı hizmetlerin tamamı veya bir kısmı iştirakçi olduğu tarihteki öğrenim seviyelerinin altında geçenlerle, öğrenim durumları iştirakçi olduktan sonra değişenlerin emeklilik keseneğine esas aylıklarının, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun değişik 36 ncı maddesinin (A) bendinin (12/d) fıkrası esas alınarak tespit edilmesi gerekmektedir.
    Buna göre, kişilerin sigortalı hizmetlerinin isteklerine bakılmaksızın zorunlu olarak Sandığımıza tabi göreve girdikleri tarih itibariyle ve asaletlerinin onaylanması beklenmeksizin emekli keseneğine esas aylıklarının tespitinde değerlendirilmesi gerekmektedir. Değerlendirme işleminin daha sonraki bir tarihte yapılması durumunda tespit edilecek emekli keseneğine esas aylıklardan kesilmesi gereken kesenek ve karşılık tutarları ile daha önce Sandığa gönderilen kesenek ve karşılık tutarları arasındaki farktan, 5434 sayılı Kanunun 14 üncü maddesi uyarınca kesenek farkının ilgili tarafından, kurum karşılığı farklarının da kurumlarınca karşılanarak kesenek ve karşılık toplamı üzerinden hesap edilecek %20 gecikme faizi ile birlikte gönderilmesi gerekmektedir.

    KONUYA İLİŞKİN ÖRNEKLER
     ÖRNEK-1) Ortaokul mezunu olarak 02.02.1988-02.02.1990 tarihleri arasında sigorta primi ödemek suretiyle 510 gün çalıştıktan sonra, 03.03.1990 tarihinde memuriyete giren bir kişinin 03.03.1991 tarihinde de adaylığı kaldırılmıştır.
    Bu personelin emekli keseneğine esas aylığı, iştirakçi olduğu tarihi izleyen aybaşı olan 15.03.1990 tarihi itibariyle sigorta primi ödemek suretiyle geçen 510 günlük (510:30=17 ay=1 yıl 5 ay) süre ile 03.03.1990-15.03.1990 tarihleri arasında aday olarak memuriyette geçen süreler olmak üzere toplam 1 yıl 5 ay 12 günlük sürenin değerlendirilmeye tabi tutularak Ortaokul mezunlarının göreve giriş derecesi olan 14/2’den 14/3’e yükseltilecek, bu derece kademede de 5 ay 12 gün kıdemli sayılacaktır.
    Söz konusu kıdeminin değerlendirilmesi ile de emekli keseneğine esas aylığı 03.10.1991 tarihinde 13/1’ne yükseltilecek, bundan sonraki terfilerinde öğrenim durumu itibariyle yükselebileceği dereceyi aşmamak koşuluyla kadro şartı aranmayacaktır.
    Kazanılmış hak aylığı ise; adaylığının kaldırıldığı tarih olan 03.03.1991 tarihinde 14/2’den 14/3’ne yükseltilecek ve bundan sonraki terfilerinde bu tarih izlenecektir.

    ÖRNEK-2) 25.06.1960 doğumlu bir kişi 30.06.1976 tarihinde Ortaokuldan mezun olarak 02.02.1977-02.02.1980 tarihleri arasında sigorta primi ödemek suretiyle 3 yıl çalıştıktan sonra 03.03.1987 tarihinde memuriyete başlamış ve 03.03.1988 tarihinde de adaylığı kaldırılmıştır.
    02.02.1977-25.06.1978 tarihleri arasındaki hizmeti 18 yaşının dolumundan önce geçmiş olduğundan bu süre dikkate alınmayacaktır.
     Bu personelin emekli keseneğine esas aylığı, iştirakçi olduğu tarihi izleyen aybaşı olan 01.04.1987 tarihi itibariyle 18 yaşının dolumundan sonra 25.06.1978-02.02.1980 tarihleri arasındaki sigortalı olarak geçen 1 yıl 7 ay 7 gün, 03.03.1987-01.04.1987 tarihleri arasında aday memur olarak geçen 28 gün olmak üzere, toplam 1 yıl 8 ay 5 günlük hizmeti değerlendirilmeye tabi tutularak ortaokul mezunlarının göreve giriş derecesi olan 14/2’den 14/3’e yükseltilecek bu derece ve kademede de 8 ay 5 gün kıdemli sayılacaktır.
    Söz konusu kıdemin ilavesi ile de 26.07.1987 tarihinde 13/1’ye yükseltilecek, öğrenim durumu itibariyle yükselebileceği 5/9’a kadar ki terfilerinde ise kadro koşulu aranmayacaktır.
    Kazanılmış hak aylığının hesabında ise; adaylıkta geçen 03.03.1987-03.03.1988 tarihleri arasındaki bir yıllık hizmeti, adaylığının kaldırıldığı tarih olan 03.03.1988 tarihi itibariyle değerlendirilecek ve kazanılmış hak aylığı 14/2’den 14/3’e yükseltilecek ve bundan sonraki terfilerinde bu tarih esas alınacaktır.

     ÖRNEK-3) 25.06.1960 doğumlu bir kişi 30.06.1976 tarihinde Ortaokuldan mezun olarak 02.02.1977-02.02.1980 tarihleri arasında sigorta primi ödemek suretiyle 3 yıl çalıştıktan sonra 03.03.1987 tarihinde memuriyete başlamış, 03.03.1988 tarihinde de adaylığı kaldırılmış ve bir üst öğrenim olan liseyi 30.06.1988 tarihinde bitirmiştir.
    Bu durumda 30.06.1976 tarihinde ortaokuldan mezun olan ilgilinin emsali 30.06.1979 tarihinde liseyi bitireceğinden, 657 sayılı Kanunun değişik 36.maddesinin 12/d fıkrası uyarınca emsal mukayesesi yapılırken 02.02.1977-25.06.1978 tarihleri arasındaki hizmeti, 18 yaşın dolumundan önce geçmiş olması nedeniyle dikkate alınmayacaktır.
    Buna göre 30.06.1988 tarihi itibariyle;
        Emeklilik keseneğine esas aylığı 03.03.1987-30.06.1988 tarihleri arası da memuriyette geçen 1 yıl 3 ay 27 gün, 25.06.1978-02.02.1980 tarihleri arasında sigortalı olarak geçen 1 yıl 7 ay 7 gün olmak üzere toplam 2 yıl 11 ay 4 günlük hizmeti, emsalinin hizmetinden az olması nedeniyle kendi intibakı esas alınarak 12/2’sine yükseltilecek ve bu derece ve kademede de 11 ay 4 gün kıdemli sayılacaktır.
    Söz konusu kıdemin ilavesi ile emekli keseneğine esas aylığının kadro koşulu aranmaksızın;
        26.07.1988 tarihinde 12/3 kademesine
        26.07.1989 tarihinde 11/1 kademesine
yükseltilecek, müteakip terfilerinde bu tarih esas alınacaktır.
        Kazanılmış hak aylığı ise; 03.03.1987-30.06.1988 tarihleri arasında memuriyette geçen hizmeti değerlendirilerek 12/1’e yükseltilecek ve bu derece ve kademede de 3 ay 27 gün kıdemli sayılacaktır.
    Bundan sonraki terfileri ise;
        03.03.1989 tarihinde 12/2,
        03.03.1990 tarihinde 12/3,
yükseltilecek müteakip terfilerinde bu tarih esas alınacaktır.

    ÖRNEK-4) 02.12.1968-01.10.1970 tarihleri arasında askerlik görevini er olarak yapan, 20.04.1971-08.10.1977 tarihleri arasında da Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğünde sigortalı olarak 1740 gün çalışan ve 16.05.1979 tarihinde lise mezunu olarak Sandığa tabi göreve başlayan kişinin 16.05.1980 tarihinde adaylığı kaldırılmıştır.
         Bu personelin emekli keseneğine esas aylığı, iştirakçi olduğu tarihi izleyen aybaşı olan 01.06.1979 tarihi itibariyle, öğrenim durumu itibariyle yükselebileceği dereceyi aşmamak ve kadro koşulu aranmaksızın, sigortalı olarak geçen 4 yıl 10 ay süresinin değerlendirilerek lise mezunlarının giriş derecesi olan 13/3 kademesinden 11/1 kademesine yükseltilecek, bu derece ve kademede 10 ay 15 gün kıdemli sayılacaktır. Ayrıca asaletinin tasdik olduğu 16.05.1980 tarihi itibariyle askerlikte geçen 1 yıl 9 ay 29 gün askerlik hizmetinin, 10 ay 15 günlük kıdeminin ve adaylıkta geçen süresinin değerlendirilerek,
        17.09.1979 tarihinde 10/1 kademesine
        17.09.1980 tarihinde 10/2 kademesine
yükseltilecek ve müteakip terfilerinde bu tarih esas alınacaktır.
        Kazanılmış hak aylığı; adaylığının kaldırıldığı tarihte, 16.05.1979-16.05.1980 tarihleri arasında memuriyette geçen 1 yıl hizmeti, askerlikte geçen 1 yıl 9 ay 29 gün hizmeti ile resmi sektörde geçen 1740 (657 sayılı Kanunun ek geçici 58.maddesi uyarınca) gün (4 yıl 10 ay) sigortalı hizmeti olmak üzere toplam 7 yıl 7 ay 29 gün değerlendirilerek lise mezunlarının giriş derecesi olan 13/3 kademesinden 10/1 kademesine yükseltilecek, bu derece ve kademede 7 ay 29 gün kıdemli sayılacaktır.
     Söz konusu kıdeminin ilavesi ile;
         17.09.1980 tarihinde 10/2 kademesine
        17.09.1981 tarihinde 10/3 kademesine
yükseltilecek ve müteakip terfilerinde bu tarih esas alınacaktır.

    ÖRNEK-5)     Bu personelin emekli keseneğine esas aylığı; 16.10.1983 tarihindeki 8 ay 6 gün kıdemi ile 6 yıl 3 ay 12 gün Bağ-Kur hizmeti olmak üzere toplam 6 yıl 11 ay 18 günlük süresinin ikinci kez Sandığımıza tabi göreve başladığı 09.08.1990 tarihi itibariyle değerlendirilerek 11/2 kademesinden 9/2 kademesine yükseltilecek ve bu derece kademede 11 ay 18 gün kıdemli sayılacaktır.
    Söz konusu kıdeminin ilavesi ile,
        21.08.1990 tarihinde 9/3 kademesine
        21.08.1991 tarihinde 871 kademesine
yükseltilecek ve müteakip terfilerinde bu tarih esas alınacaktır.
    Kazanılmış hak aylığında; zabıta memuru olarak ikinci kez göreve girdiği 09.08.1990 tarihinde daha önce bulunduğu 11/2 kademesi esas alınacak ve bu derece kademedeki 8 ay 6 gün kıdemi değerlendirilerek 03.12.1990 tarihinde 11.derecenin 3.kademesine yükseltilecek ve müteakip terfilerinde bu tarih esas alınacaktır.  
 

Sandığımıza tabi çalışanlar, görevde bulundukları süre içinde borçlanma talebinde bulunabilirler,

    Ancak,
        İstekle emekliye ayrılanların istek tarihinden en az 6 ay önce,
        Kurumlarınca re’ sen emekliye sevk edilenlerle malüliyet veya yaş haddi sebebiyle emekliye ayrılanlar görevleri ile ilişiklerinin kesildiği tarihten itibaren 6 ay içinde,
        Ölüm nedeniyle görevi sona erenlerin ise; ölüm tarihinden itibaren 6 ay içinde dul ve yetimlerinin borçlanmak için yazılı olarak başvurmaları gerekmektedir.
 

      Emekli Sandığı, Sosyal Sigortalar Kurumu, Bağ-Kur, 506 sayılı Kanunun Geçici 20 nci maddesine göre kurulan banka sandıklarında ülkemiz ile sosyal güvenlik anlaşması bulunan ve anlaşmaya Sandığımızın da taraf olduğu ülkelerde sigortalı olarak çalışanların hizmet süreleri aynı tarihlere rastlamamak kaydıyla birleştirilmektedir.

     Hizmet Birleştirilmesinde;
        a)Sandığımıza tabi geçen fiili hizmetlerle Sandığımızca borçlandırılan hizmet süreleri,
        b)Sosyal Sigortalar Kurumu, Bağ-Kur ve 506 sayılı Kanunun Geçici 20 nci maddesine göre kurulan emekli sandıklarına tabi geçen hizmetleri, bu kurumlarca borçlandırılan hizmet süreleri,
        c)Ülkemiz ile sosyal güvenlik anlaşması bulunan ülkelerde geçen sigortalı hizmet süreleri, dikkate alınmaktadır.

    Hizmetlerin birleştirilmesi, birleştirilen sürelerinin fiili hizmet süresine eklenmesi ve bu sürelerin gerek kazanılmış hak aylığının tespitinde gerekse emeklilik keseneğine esas aylığın tespitinde değerlendirilme işlemleri ile kurumlar yükümlü olduğundan, bu işlemlerin Sandığımızdan teyit alınmasına gerek olmaksızın kurumlarca yapılması gerekmektedir.
    Birleştirilen hizmetlere ait ilgili sosyal güvenlik kurumlarının yazı asıllarının ilgililerin emekliye sevk edilmesi sırasında emeklilik belgeleri ile Sandığımıza gönderilmesi yeterli olmaktadır.
    Halen Sosyal Sigortalar Kurumuna tabi olarak çalışanların Sandığımıza tabi geçen hizmetleri ise kişilerin isteğine göre değil Sosyal Sigortalar Kurumunca istenmesi halinde bu Kuruma bildirilmektedir.
    Zira, Sigorta İşleri Genel Müdürlüğü Tahsisler Dairesi Başkanlığının 24.04.2002 tarih ve B.13.1.SSK.0.07.00.00-VIII-031-274385-12-115-Ek sayılı genelgesinde "... Diğer taraftan ilgililerin tahsis talep dilekçesi ekinde vermiş oldukları Hizmet Cetvelleri / İsteğe Bağlı Sigortalı Hizmet Döküm Fişleri ile herhangi bir yazımıza karşılık olmadan sosyal güvenlik kuruluşlarına ait hizmet yazılarının dikkate alınmaması ..." denilmektedir.

     Bu nedenle, kişilerin başvurularına istinaden Sandığımızca yapılan hizmet bildirimlerine Sosyal Sigortalar Kurumunca itibar edilmediğinden, bir süre Sandığımızla ilgili görevde bulunduktan sonra sigortalı olarak çalışmaya başlayanların, hizmet birleştirilmesine ilişkin isteklerini Sosyal Sigortalar Kurumuna yapmaları gerekmektedir  
 

233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi kuruluşlarda Sandığımıza tabi olarak çalışmakta iken sözleşmeli personel statüsüne geçen ve 5434 sayılı Kanunun Geçici 191 nci maddesine göre Sandığımızla ilgilendirilmiş olanların, daha sonra çeşitli nedenlerle görevlerinden ayrılarak Sosyal Sigortalar Kurumuna, Bağ-Kur’ a veya 506 sayılı Kanunun Geçici 20 nci maddesine göre kurulan emekli sandıklarına tabi bir görevde çalışmaları ve Sandığımıza yazılı olarak müracaat etmeleri halinde, müracaat tarihini takip eden aybaşından itibaren 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanununun Geçici 192 nci maddesi gereğince Sandığımızla ilgileri sağlanmaktadır.

    Geçici 192 nci madde uyarınca Sandığımızla ilgilenenlerin, kesenek ve karşılık tutarları toplamını her ay süresi içinde, Sandığımızca gönderilen ödeme planına göre Ziraat Bankası nezdinde bulunan Sandığımız hesaplarına yatırmaları gerekmektedir. Ait olduğu aya ilişkin tutarları yatırmayanlar ile ödeme planında belirtilen miktarı eksik yatıranların, bu süreleri hizmetten sayılmamaktadır.
 

   Sandığımıza tabi toplam hizmet süresi 5 yılla 10 yıl arasında olanlardan görevlerinden ayıldıkları tarihten itibaren bu hizmetlerine ait keseneklerin 5 yıl içerisinde almayanların veya bu süre içerisinde diğer sosyal güvenlik kuruluşlarında veya ülkemiz ile arasında sosyal güvenlik anlaşması bulunan ve anlaşmaya Sandığımızın da taraf olduğu ülkelerde sigortalı olarak çalışmayanların kesenekleri 5434 sayılı Kanunun 117 nci maddesine göre zaman aşımına uğramakta, fiili hizmet süreleri ise tasfiye olmaktadır. Bu hizmetlerin, daha sonra geçecek hizmetlerle birleştirilmesi için ihya edilmesi gerekmektedir.
 

   Sandığımıza tabi toplam hizmet süresi 5 yılla 10 yıl arasında olanlardan görevlerinden ayıldıkları tarihten itibaren bu hizmetlerine ait keseneklerin 5 yıl içerisinde almayanların veya bu süre içerisinde diğer sosyal güvenlik kuruluşlarında veya ülkemiz ile arasında sosyal güvenlik anlaşması bulunan ve anlaşmaya Sandığımızın da taraf olduğu ülkelerde sigortalı olarak çalışmayanların kesenekleri 5434 sayılı Kanunun 117 nci maddesine göre zaman aşımına uğramakta, fiili hizmet süreleri ise tasfiye olmaktadır. Bu hizmetlerin, daha sonra geçecek hizmetlerle birleştirilmesi için ihya edilmesi gerekmektedir.  

  5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanununun 25.06.2003 tarih ve 4905 sayılı Kanunla değişik Ek 72 nci maddesine göre;

        1- Tabi olduğu personel mevzuatına göre, aylıksız izinli sayılanlar istekleri halinde aylıksız izinde bulundukları sürenin emekli keseneği ve kurum karşılığını ait olduğu ay içerisinde aylıksız izne ayrıldıkları tarihteki emekli keseneğine esas aylık derece ve kademe (aylıksız izin süresi içerisinde terfi edilmesi halinde terfi edilen derece ve kademe ile artış farkı) esas alınmak suretiyle kurumlarca hesaplanarak ait olduğu ayın 15’inden izleyen ayın 14’üne kadar sandığımızın T.C. Ziraat Bankasındaki 20000000 no’lu hesabına yatırılması ve makbuzun bir nüshasının Sandığımıza gönderilmesi suretiyle her ay yatırabilecektir.
        2 - a) Halen Sandığımız iştirakçilerinden 4905 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 01.07.2003 tarihinden önce kurumlarınca herhangi bir nedenle aylıksız izinli sayılan ancak, Kanuni süresi içerisinde emekli keseneği ve kurum karşılığını yatırmamış olanlardan,
        b) Kanunun yürürlüğünden sonra tabi oldukları personel mevzuatına göre aylıksız izinli sayılan ve emeklilik keseneği ve karşılıklarını ait olduğu ay içerisinde yatırmayanlardan, isteyenlerin;

    İstekleri ile emekliye ayrılacak olanların istek tarihinden en az altı ay önce,

    Kurumlarınca re’sen (malüllük, yaş haddi dahil) emekliye ayrılacak olanlarla, ölenlerin görevleri ile ilgilerinin kesildiği tarihten itibaren en geç altı ay içinde,

    Kendileri veya dul ve yetimleri tarafından Sandığımıza başvurulması ve başvuru tarihindeki katsayılar ve emekli keseneğine esas aylığın hesabına ait diğer unsurlar esas alınmak suretiyle Sandığımızca hesaplanacak kesenek ve karşılık tutarlarını def’aten ödemeleri halinde aylıksız izinde geçen süreleri fiili hizmet sürelerine eklenecektir.
 

 
   Emekli aylığı bağlanması gereken iştirakçilerin, görevlerinden ayrıldıkları tarihte, emekli keseneğine esas aylığı veya ücretleri tutarı ile bu tarihe kadar kazanmış oldukları fiili ve itibari hizmet müddetleri toplamı üzerinden aylık bağlanmaktadır.

   Emekli, adi malüllük ve vazife malüllüğü aylıklarının hesaplanmasında 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 43.maddesinde yer alan gösterge tablosu ve Personel Kanunlarındaki ek gösterge, taban aylığı ve kıdem aylığı ile en yüksek devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) katsayı ile çarpımı sonucu bulunan tutarın, ek göstergelere göre %40'ından aşağı olmamak üzere tekabül eden miktarı esas alınır.

    Bu miktar üzerinden her yıl Bütçe Kanununda tespit edilen katsayı ile çarpılması sonucunda bulunacak tutarın fiili ve itibari hizmet toplamı 25 yıl olanlara %75'i, 25 yıldan az olanlara her tam yıl için %1 eksiği, fazla olanlara da her tam yıl için %1 fazlası üzerinden bağlanır. Fiili ve itibari hizmet toplamındaki ay kesirleri tam ay sayılır. Yıl kesirlerinin her ayı için emekli aylığı bağlanmasına esas aylık tutarının %1'inin 12'de biri emekli aylığına ayrıca eklenir.

    
    5434 sayılı Kanunun Ek 70 inci Maddesine göre, en yüksek devlet memuru aylığının ve ek göstergelere göre dağılımının hesaplanması ise şu şekildedir.
 

1500 + 8000 = 9.500.- Ekgösterge : 9500 x K.S.(0,046985) = 446,36 .- 0 - 2200'e kadar 446,36  x % 40 = 178,54.- 2200 - 3600 arası 446,36  x % 70 = 312,45.- 3600 - 4800 arası 446,36  x %130 = 580,26.- 4800 - 6400 arası 446,36  x %150 = 669,54.- 6400 - 7600 arası 446,36  x %180 = 803,44.- 7600 - 8400 arası 446,36  x %200 = 892,72.- 8400'den yukarısı 446,36  x %240 = 1071,26.-

       Emekli aylığı hesaplaması formülü aşağıda verilmiştir;

İkramiye için de tazminat aylığı olarak;